Η εξάρθρωση ώμου είναι ένας από τους πιο συχνούς οξείς τραυματισμούς της άρθρωσης και μπορεί να συμβεί από μία απλή πτώση μέχρι έντονη αθλητική δραστηριότητα.
Η αιφνίδια μετατόπιση της κεφαλής του βραχιονίου προκαλεί άμεσο πόνο και αδυναμία κίνησης, κάνοντας τις πρώτες στιγμές κρίσιμες για την πορεία της αποκατάστασης.
Οι σωστές πρώτες βοήθειες μπορούν να μειώσουν τον πόνο, να προλάβουν περαιτέρω βλάβες και να διευκολύνουν τη μετέπειτα ιατρική αντιμετώπιση χωρίς επιπλοκές.
Περιεχόμενα:
Πώς αναγνωρίζεται η εξάρθρωση ώμου
Η εξάρθρωση του ώμου γίνεται συνήθως αντιληπτή αμέσως, καθώς ο ώμος χάνει το φυσιολογικό του σχήμα και εμφανίζεται μια χαρακτηριστική παραμόρφωση ή «βύθισμα» στην άρθρωση.
Ο πόνος είναι έντονος από την πρώτη στιγμή, ενώ το χέρι δεν μπορεί να σηκωθεί ή να κινηθεί χωρίς επιδείνωση των συμπτωμάτων.
Μπορεί επίσης να υπάρχει μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα λόγω πίεσης νεύρων.
Είναι σημαντικό να ξεχωρίζει κανείς την εξάρθρωση από πιθανό κάταγμα, γιατί κάθε προσπάθεια μετακίνησης χωρίς διάγνωση μπορεί να επιφέρει μεγαλύτερη βλάβη.
Πρώτες βοήθειες βήμα-βήμα
1. Μην προσπαθήσεις να “βάλεις” τον ώμο στη θέση του
Η αυθόρμητη επανατοποθέτηση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή επιδείνωση του τραυματισμού.
Υπάρχει κίνδυνος για ρήξη τενόντων, τραυματισμό αγγείων ή πίεση νεύρων, ειδικά όταν η κατεύθυνση της εξάρθρωσης δεν είναι γνωστή.
2. Ακινητοποίησε το χέρι
Κράτα το χέρι κοντά στο σώμα και στήριξέ το με έναν αυτοσχέδιο ιμάντα, όπως φουλάρι ή πετσέτα. Η σταθερή θέση μειώνει τον πόνο και αποτρέπει επιπλέον κάκωση.
3. Εφάρμοσε πάγο στην περιοχή
Τοποθέτησε πάγο τυλιγμένο σε ύφασμα για 15–20 λεπτά ανά ώρα. Ο πάγος περιορίζει το οίδημα και συμβάλλει στη μείωση του πόνου χωρίς να επιβαρύνει τον τραυματισμό.
4. Μην ασκείς πίεση ή προσπάθεια “ευθυγράμμισης”
Απέφυγε κάθε είδος πίεσης πάνω στον ώμο.
Η παραμικρή απόπειρα ευθυγράμμισης μπορεί να εντείνει τη ζημιά, ειδικά αν υπάρχει ταυτόχρονα κάταγμα ή σημαντική αστάθεια.
5. Μετέφερε τον τραυματία σε ιατρικό κέντρο
Τι κάνουμε όταν βγαίνει ο ώμος πέρα από τις πρώτες βοήθειες;
Η άμεση ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητη.
Η μεταφορά σε ορθοπαιδικό χειρουργό ή σε τμήμα επειγόντων είναι ο ασφαλέστερος τρόπος για σωστή αντιμετώπιση.
Τι να αποφύγεις μέχρι να φτάσεις στον γιατρό
Απέφυγε οποιαδήποτε προσπάθεια να «κουμπώσεις» τον ώμο, γιατί μπορεί να επιδεινώσει τον τραυματισμό.
Μην σηκώνεις βάρη ούτε να στηρίζεσαι στο τραυματισμένο χέρι, ώστε να μην προκληθεί επιπλέον βλάβη.
Τα θερμά επιθέματα δεν ενδείκνυνται πριν από την κλινική εκτίμηση, καθώς μπορεί να αυξήσουν το οίδημα.
Επίσης, μην χορηγείς φάρμακα χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Τι κάνει ο γιατρός μετά την προσέλευση
Μετά την άφιξη στο ιατρικό κέντρο, γίνεται κλινική αξιολόγηση και ακτινογραφία ώστε να επιβεβαιωθεί ο τύπος της εξάρθρωσης και να αποκλειστεί κάταγμα.
Η ανάταξη πραγματοποιείται με ελεγχόμενες τεχνικές, συνήθως με τη βοήθεια αναισθησίας ή μέθης, ώστε ο ώμος να επανέλθει ομαλά στη θέση του.
Στη συνέχεια μπορεί να εφαρμοστεί νάρθηκας για περιορισμένο διάστημα και δίνονται οδηγίες για φυσικοθεραπεία, ειδικά σε περιπτώσεις όπου υπάρχει αυξημένος κίνδυνος αστάθειας και μπορεί να χρειαστεί αξιολόγηση στο πλαίσιο της χειρουργικής ώμου.
Πρόληψη μελλοντικής εξάρθρωσης
Η σταθερότητα του ώμου ενισχύεται σημαντικά όταν οι μύες γύρω από την άρθρωση λειτουργούν σωστά.
Η ενδυνάμωση του στροφικού πετάλου μειώνει την πιθανότητα υποτροπής, καθώς οι μύες αυτοί σταθεροποιούν δυναμικά την άρθρωση.
Η αποφυγή απότομων κινήσεων ή συνεχούς επαναλαμβανόμενης φόρτισης προστατεύει τους ιστούς που έχουν ήδη επιβαρυνθεί.
Η επιστροφή σε αθλητικές δραστηριότητες πρέπει να γίνεται σταδιακά και πάντα με καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή, ώστε να εξασφαλιστεί σωστή κινητικότητα και επαρκής μυϊκή υποστήριξη.
Συχνές Ερωτήσεις
1. Αν μπορώ να κινήσω λίγο το χέρι, σημαίνει ότι δεν υπάρχει εξάρθρωση;
Όχι απαραίτητα. Ακόμα και μερική μετατόπιση της κεφαλής μπορεί να επιτρέπει μικρή κίνηση. Η εικόνα χρειάζεται επιβεβαίωση με εξέταση.
2. Ο πάγος μπορεί να χρησιμοποιηθεί αμέσως;
Ναι, εφόσον είναι τυλιγμένος σε ύφασμα και εφαρμόζεται για σύντομα διαστήματα. Στόχος είναι η μείωση του πρηξίματος.
3. Πονάει η ανάταξη;
Γίνεται με συγκεκριμένες μεθόδους και συνήθως με αναλγητική ή ήπια φαρμακευτική υποστήριξη, ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο άνετη.
4. Μπορεί να επιστρέψει κάποιος άμεσα στις δραστηριότητες;
Όχι. Ακόμη και μετά την ανάταξη χρειάζεται χρόνος για σταθεροποίηση των ιστών και καθοδηγούμενη αποκατάσταση.
5. Κάθε εξάρθρωση οδηγεί σε χειρουργείο;
Όχι, αλλά επαναλαμβανόμενα επεισόδια ή αστάθεια μπορεί να απαιτήσουν πιο εξειδικευμένη παρέμβαση.
Άλλες Πηγές:
Dislocation: First aid– Mayo Clinic
Dislocated Shoulder –Cleveland Clinic
